یک معتاد مانند یک بیمار نیاز به توجه دارد. همانگونه که بیماران برای مخارج تامین دارو و هزینه ویزیت پزشک با مشکلات روبهرو هستند و بیمه کمک خرج درمان است؛ معتادان هم برای ترک اعتیاد احتیاج به بیمهای دارند که بهصورت دائم تحت پوششاش قرار بگیرند. اما با وجود تصویب قانون تخصیص بیمه به معتادان، هنوز این موضوع بین سازمان رفاه و بهداشت سرگردان مانده است. «اعتیاد یك بیماری لاعلاج محسوب میشود و امكان بازگشت این بیماری در افراد بسیار زیاد است. این بیماری باید در سیستم بیمهای كشور قرار گیرد، این استدلال كه بیمه نمیتواند هر بار كه فرد معتاد مجددا به مصرف موادمخدر گرایش پیدا كرد، هزینه درمان و دارو را پرداخت كند، بسیار اشتباه است.»
به گزارش IRSW به نقل از آرمان ؛ این سخنان مدیرعامل جمعیت خیریه تولد دوباره، است. به گفته او بیمه درمان اعتیاد ویژه معتادان، همچنان در پیچوخمهای اداری متوقف مانده است. ایسنا نوشت؛ عباس دیلمیزاده با اشاره به اینکه برخی اعلام میکنند مگر بیمه چند بار باید برای درمان یک معتاد هزینه کند، ادامه میدهد: باید بگوییم که اگر بیمهها حتی یک بار هم هزینه درمان یک معتاد را پرداخت کنند به منزله ورود آنها به حوزه درمان اعتیاد است، اما این اتفاق همچنان رخ نداده است.
از سوی دیگر دکتر سعید صفاتیان مدیرکل سابق درمان ستاد مبارزه با مواد مخدر، در گفتوگو با آرمان میگوید: حدود 2 الی 3 سال است که موضوع بیمه درمان معتادان با وجود اینکه تصویب شده در زمین وزارت بهداشت و سازمان رفاه پاسکاری میشود! در اواخر سال 86، طرح بیمه معتادان با موافقت رئیسجمهور در ستاد مبارزه با مواد مخدر به تصویب رسید تا بیش از یک میلیون سوءمصرف مواد و معتاد تحت پوشش خدمات بیمهای قرار گیرند. اما همچنان با وجود تصویب این قانون هنوز به مرحله اجرا درنیامده است. وی تاکید میکند: ذات اعتیاد اینگونه است که با یک بار ترک نمیشود، اگر اینگونه بود آمار معتادان بسیار کاهش مییافت. پس معتادان باید بهعنوان بیمار تحت پوشش دائمی بیمه باشند.
بیمه بهعنوان اهرم ضمانت است
بیمه معتادان معمولا افرادی را تحت پوشش قرار میدهد که اعتیادشان از حد منطقی گذشته باشد. دکترعلیاکبر مویدی، مدیرعامل مرکز ترک اعتیاد سایبان آرامش گیلان، در گفتوگو با آرمان میگوید: «معتادان در دو مرحله ترک قرار دارند. 1. مرحله لغزش. 2 مرحله عود. در مرحله لغزش معتاد ممکن است دوباره به سمت مواد برگردد اما بتواند جلوی خودش را بگیرد و ادامه ندهد. در واقع فقط یک بار این عمل را انجام دهد. اما در مرحله عود بیمار دوباره از اول شروع به کشیدن مواد میکند و ممکن است تا یک سال یا بیشتر هم این کار ادامه داشته باشد. اما بیمه کسانی را تحت پوشش قرار میدهد که تقریبا 18 ماه از پاکیشان گذشته باشد و امکان برگشت نداشته باشند.
درواقع بیمه بهعنوان یک اهرم ضمانت هم محسوب میشود تا انگیزههای درمانگری را افزایش دهد. بر فرض مثال اگر فرد معتاد پس از ترک دوباره به مواد روی بیاورد یکسری از امتیازات و تسهیلاتش که بیمه جزئی از آنهاست، حذف میشود. اما از سویی دیگر به این صورت هم نیست که فرد معتاد فقط یکبار حق استفاده از بیمه را داشته باشد، درواقع تا پاک شدن کامل هزینه درمانش را بیمه میپردازد».
اما از سوی دیگر سعید صفاتیان، مدیرعامل موسسه دانش اعتیاد و روانشناسی، اعلام کرد: «مسئولان هنوز در رابطه با اجرای قانون بیمه معتادان کوتاهی میکنند. درصورتی که این قانون هم برای معتادان و هم پزشکان بسیار خوب است. وقتی معتادان پولی برای پرداخت دارو و ویزیت پزشکان ندارند، این بیمه است که به کمک بیمار معتاد میآید تا هم پزشک ضرر نکند و هم معتاد درمان شود. قانون بیمه درمان معتادان در همه جای دنیا وجود دارد. زیرا ذات اعتیاد به گونهای است که با یکبار برای همیشه درمان نمیشود. نهتنها در ایران بلکه همه جای دنیا اینگونه است که با یک بار، ترک اتفاق نمیافتد. باید اعتیاد را یک بیماری بدانیم که مانند فشارخون هر لحظه احتمال بالا رفتنش وجود دارد و مریض باید تحت کنترل پزشک باشد. اعتیاد هم بیماری است که بهطور دائم از بین نمیرود بلکه باید همیشه معتاد تحت کنترل پزشک باشد و هزینه درمانش توسط بیمه پرداخت شود؛ متاسفانه فعلا این قانون تصویب شده، در بین سازمان رفاه و وزارت بهداشت سرگردان مانده است. حتی یکی از مشکلات این است که سازمان رفاه بپذیرد، اعتیاد دارای یک روند طولانی درمان است که با یک بار استفاده از بیمه درمان نمیشود.»
اعتبار بهزیستی به مراکز ترک اعتیاد نمیرسد
رئیس جمعیت تولد دوباره در رابطه با میزان بودجهای که از سازمان مرکزی به استانها پرداخت میشود، اعلام کرد: سازمان بهزیستی آذربایجانشرقی به ازای هر مرکز بازپروری در سال گذشته 17 میلیون تومان اعتبار پرداخت کرده است. درحالی که سازمان بهزیستی کشور به ازای هر مرکز بازپروری 50 میلیون تومان پول پرداخت کرده و این بدین معناست بودجهای که از سازمان مرکزی به استانها پرداخت میشود، صرف کاهش آسیب اعتیاد نمیشود. به گفته رئیس جمعیت تولد دوباره، تنها استانی که بهصورت دقیق در حوزه کاهش آسیب اعتیاد پول پرداخت کرده، استان تهران بوده است.
بهطور کلی باید گفت که درشهرستانها به ازای هر یک مرکز کاهش آسیب 15 تا 20 میلیون تومان و در تهران به ازای هر یک مرکز بازپروری پنجاه میلیون تومان پرداخت شده است. وی همچنین به بحث درمان و مراکز اقامتی اشاره کرد و افزود: پنج سال است که تعرفه مراکز درمان اقامتی ثابت مانده است، هرچند ماه پیش اعلام کردند که تعرفه این مراکز به 400 هزار تومان افزایش خواهد یافت، هنوز هیچ تغییری رخ نداده و علت آن هم مشخص نیست. رئیس جمعیت تولد دوباره، وجود مراکز غیرمجاز کاهش آسیب اعتیاد را از دیگر مشکلات موجود در این حوزه دانست و عنوان کرد: این مراکز بدون هیچگونه نظارتی درحال فعالیت هستند و هر تعرفهای را که بخواهند لحاظ میکنند که این موضوع به اعتبار مراکز مجاز نیز خدشه میزند. علیاکبر مویدی درمورد اختصاص تعرفه به مراکز اقامتی ترک اعتیاد میگوید: «هنوز اعتبار و یارانه به مراکز درمان اقامتی اختصاص داده نشده است. گرچه معمولا اعتبارات و ردیفها در تیر و مردادماه اعلام میشود. اما برحسب توافق سنوات گذشته مراکز تا 440 هزار تومان هم دریافتی برای درمان مراکز اقامتی داشتهاند.»
بازگشت هروئین به کشور
رئیس جمعیت تولد دوباره با اعلام هشدار نسبت به بازگشت هروئین به کشور و بالارفتن مصرف آن اظهار کرد: باید برنامه توزیع سوزن و سرنگ رایگان در این زمینه به سرعت افزایش یابد و امکانات لازم در این زمینه در مراکز کاهش آسیب بیشتر شود. دیلمیزاده درمورد علت بازگشت مصرف هروئین به کشور بیان کرد: یک ماده مخدر توسط مافیای مواد بازاریابی شده و پس از آنکه مصرفکنندگان از مصرف این ماده اشباع میشوند، بهدنبال ماده دیگری میگردند، بنابراین این مافیا ماده مخدر دیگری را در بازار جایگزین ماده مخدر قبلی میکنند.
هروئین ارزانتر از شیشه
مدیرکل سابق درمان ستاد مبارزه با مواد مخدر، درباره علت بازگشت هروئین به چرخه موادمخدر میگوید: «دلیل اول استفاده معتادان از هروئین این است که شیشه نسبت به سال قبل بسیار گرانتر شده و امکان خریدش پایین آمده است. از سویی دیگر بهدلیل اینکه ایران در همسایگی کشوری مانند افغانستان قرار دارد، لذا بیشتر هروئین و تریاک وارد کشور میشود که جزء موادمخدر محسوب میشوند و معتادان در ایران نسبت به موادمخدر تا روانگردان وابستگی و علاقه بیشتری دارند. اما نمیتوان از فعالیتهای خوب نیروی انتظامی در رابطه با کنترل ورود شیشه به کشور و بستن آشپزخانههای تولید داخلی شیشه چشمپوشی کرد.» اما دکترعلیاکبر مویدی، علت بازگشت معتادان به استفاده از هروئین را ترس از مصرف شیشه میداند. او معتقد است: «خود معتادان هم به علت عوارض خطرناک شیشه، از مصرف آن دچار ترس شدهاند، زیرا با توجه به تجربه قبلیشان میدانند که خطر هروئین نسبت به شیشه کمتر است.»
20 هزار تومان سهم دولت در سرانه اعتیاد
رئیس جمعیت تولد دوباره با تاکید بر اینکه سهم دولت در سرانه درمان اعتیاد 20 هزار تومان در سال است، بیان کرد: راهکار موجود تنها بیمه درمان اعتیاد است و تا زمانی که معتاد را بهعنوان یک بیمار نشناسیم در این زمینه با مشکل مواجه خواهیم بود. وی ادامه داد: نگاه جامعه بهاندازه کافی به یک معتاد بهبودیافته اشتباه هست، چراکه بخشی از مغز یک معتاد بهعنوان یک بیمار آسیب میبیند و این آسیبدیدگی غیرقابل بازگشت است، اما این موضوع توسط جامعه مورد کمتوجهی قرار میگیرد. دیلمیزاده با اشاره به اینکه جامعه در مقابل معتاد مسئول و نسبت به آن دارای تاثیر است، افزود: جامعهای که به معتاد بهبود یافتهاش بهعنوان یک انگل نگاه میکند، باید پذیرای معتادان خیابانی در جامعه باشد. به گفته رئیس جمعیت تولد دوباره، سهم هر معتاد برای بهبود 30 درصد، اما سهم خانواده و جامعه برای معتاد 70 درصد است.
میزان مصرف شیشه بین خانمها 80درصد
جنس ماده مخدری که مصرف بیشتری بین زنان و مردان دارد، متفاوت است. سعید صفاتیان، مدیرکل سابق درمان ستاد مبارزه با مواد مخدر میگوید: هنوز ستاد مبارزه با موادمخدر آمار مشخصی از میزان مواد مصرفی زنان و مردان ارائه نداده است امامواد با توجه به تحقیقات مراکز ترک اعتیاد، بیشترین مصرفی بین مردان هروئین و تریاک است و بین زنان شیشه مصرف بیشتری دارد. از سویی دیگر علیاکبر مویدی، مدیرعامل مرکز ترک اعتیاد سایبان آرامش گیلان، میزان مصرف شیشه را در خانمها 80 درصد اعلام کرد، زیرا با توجه به تبلیغاتی که در آرایشگاهها و مکانهای دیگر گفته میشود، شیشه دارای خاصیت لاغری است که بعضا استقبال خانمها از این ماده اعتیادآور بالاست.