تاب آوری چیست؟

تاب آوری چیست و چگونه ایجاد می شود؟

تاب آوری چیست؟ تاب آوری به توانایی سازگاری موفقیت آمیز با عوامل استرس زا، حفظ بهزیستی روانی در مواجهه با ناملایمات اشاره دارد.

تاب آوری چیست؟

تیم تخصصی خانه تاب آوری ایرانیان

تاب آوری به توانایی سازگاری موفقیت آمیز با عوامل استرس زا، حفظ بهزیستی روانی در مواجهه با ناملایمات اشاره دارد.

تاب آوری توانایی «بازگشت» از تجربیات دشوار است. تاب آوری ویژگی ای نیست که مردم یا دارای آن باشند و یا نباشند. تاب آوری شامل رفتارها، افکار و اعمالی است که می توان آنها را یاد گرفت و در همه انسانها توسعه داد.

تاب آوری یعنی سازگار بودن. تاب آوری، انعطاف پذیر بودن است. تاب آوری تشخیص این نکته است که ما نقاط قوتی داریم که شاید هرگز از وجود آنها مطلع نبودیم، تا زمانی که مجبور به استفاده از آنها شدیم. تاب آوری همانند بسیاری از موضوعات زندگی،  هر چه بیشتر تمرین کنیم، بیشتر یاد می گیریم. هر چه بیشتر در مورد تاب آوری اطلاعات بیشتر جستجو و پیدا کنیم و مطمئناً هر چه بیشتر در مورد آن کار کنیم، انعطاف پذیرتر و به واقع تاب آورتر می شویم.

پژوهش های تاب آوری
تاب آوری چیست؟

افراد تاب آور می توانند خود را با استرس، بحران ها و آسیب ها وفق دهند. آن‌ها راه‌هایی پیدا می‌کنند تا از فراز و نشیب‌های زندگی عقب نشینی کنند و به جلو بروند.

برخی از افراد با حس قوی تاب آوری به دنیا می آیند. دیگران ممکن است نیاز به یادگیری مهارت ها و توسعه تاب آوری داشته باشند. اگر می‌خواهید تاب آورتر شوید، این نکات و اطلاعات می‌تواند به شما کمک کند.

به یاد داشته باشید که تاب آوری یک مهارت است، مانند دوچرخه سواری. هر چه بیشتر تمرین کنید، بهتر خواهید بود.

راه های تاب آوری بیشتر

تاب آوری به معنای «سخت گرفتن» یا واکنش نشان دادن به هر شکست با لبخند نیست.

افراد تاب آور هنوز وقتی با یک شکست مواجه می شوند، احساس غمگینی، عصبانیت یا ناامیدی می کنند. اما آن‌ها راه‌هایی برای پیشروی و مقابله با چالش‌ها، با خلاقیت، امید و نگرش مثبت پیدا می‌کنند.

چند راه برای افزایش تاب آوری

حفظ نگرش مثبت. از خود بپرسید: “این مشکل واقعا چقدر بزرگ است؟ و چه کاری باید انجام دهم؟ به یاد داشته باشید که چیزهای نامتناسب یا فاجعه آمیز را باز نکنید، خوبی های زندگی تان را به خودتان یادآوری کنید و اینکه همه چیز ثابت و دائمی نیستند و شرایط تغییر خواهد کرد.

تشخیص دهید که در نحوه برخورد با چالش ها حق انتخاب دارید. شما نمی توانید آنچه را که برای شما اتفاق می افتد کنترل کنید، اما می توانید انتخاب کنید که چگونه پاسخ دهید. شما می توانید انتخاب کنید که به تغییرات و مشکلات با امید و نگرش مثبت واکنش نشان دهید.

تغییر را بپذیرید. تغییر و عدم اطمینان بخشی از زندگی است. وقتی این را بپذیرید، بهتر می‌توانید با تاب آوری نسبت به تغییر واکنش نشان دهید.

چالش‌ها را پیش بینی کنید. با تمرکز بر راه‌های مثبتی که می‌توانید با آن‌ها روبرو شوید، به جای نتایج منفیِ احتمالی، پیش‌بینی کنید. این موضوع به شما کمک می‌کند که کنترل بیشتری داشته باشید و کمتر تحت تأثیر قرار بگیرید.

تاب آوری چیست؟
تاب آوری چیست؟

یاد بگیرید چگونه خود را آرام کنید. هنگامی که احساس می کنید نسبت به چالشی، با افزایش استرس و اضطراب واکنش نشان می دهید، اقداماتی را برای آرام کردن خود انجام دهید (تنفس عمیق، جایگزینی افکار منفی).

بر ترس خود غلبه کنید. همه ما احساس ترس می کنیم، به خصوص زمانی که با یک تغییر مواجه می شویم. اما ترس می تواند ما را از تجربیات جدید و فرصت های رشد باز دارد. اگر با چالشی مواجه شدید که ترسناک یا طاقت‌فرسا به نظر می‌رسد، با ساده‌ترین کاری که می‌توانید انجام دهید شروع کنید به این فکر که امید، شما را به مسیری که می‌خواهید بروید می برد. از خود بپرسید: «کوچکترین کاری که می توانم برای شروع انجام دهم چیست؟» وقتی به آن فکر کردید، آن را انجام دهید.

خشم خود را رها کنید. یک چالش دشوار می تواند باعث شود ما احساس عصبانیت و ناراحتی کنیم. این احساسات طبیعی هستند، اما به ما کمک نمی‌کنند که به جلو برویم. بر روی خشم خود کار کنید و سعی کنید احساسات منفی را با نوشتن در مورد آنها یا صحبت با یک دوست مورد اعتماد از خود دور سازید.

اقدام کنید. از پرداختن به مشکلات بپرهیزید. در عوض روی راه حل ها تمرکز کنید. مشخص کنید که چه کاری می توانید انجام دهید و سپس آن را در یک مرحله و در یک زمان انجام دهید.

بخندید. حتی زمانی که به نظر می رسد همه چیز در اطراف شما در حال خراب شدن است، سعی کنید زمانی برای لبخند زدن و خندیدن پیدا کنید. این موضوع بسیار شفابخش است و به شما کمک می کند نگرانی های خود را برای چند لحظه فراموش کنید. فیلمی را اجاره کنید که شما را بخنداند یا با یک دوست دارای حس شوخ طبعی وقت بگذرانید.

 

تاب آوری چیست؟

تاب آوری چیست؟ «باشگاه تاب‌آوری» عنوان اثری است که با گردآوری و تدوین «جواد طلسچی یکتا؛ مدیر و موسس خانه تاب آوری ایرانیان» اخیرا  از سوی نشر سخنوران منتشر و روانه‌ی بازار کتاب شده است. 

این اثر  در واقع پنجمین کتاب سالِ مجموعه رسانه‌های تخصصی مددکاری اجتماعی ایرانیان است که طبق روال عملکرد هر ساله‌ی این رسانه و باتوجه به میانگینِ قابل توجه مطالب انتشاریافته در حوزه‌ی تاب‌آوری طی یکسال اخیر در این پایگاه اینترنتی، به مبحث «تاب آوری» اختصاص یافته است.

تاب آوری چیست و چگونه می توان بدان دست یافت؟

اما تاب آوری چیست و چگونه می توان بدان دست یافت؟  انتشار این کتاب بهانه‌ای شد تا با جواد طلسچی در این باره به گفت‌و گو بنشینیم. وی می‌گوید: وقتی فردی پس از یک واقعه‌ی ناگوار نیاز دارد که به حالت اول باز گردد، تاب آوری یک شیء حاضر و آماده بر روی قفسه نیست که دست بیندازد و آن را بردارد.

بازگشت به حالت اول، یک بُعد از تاب‌آوری است و ممکن است مثل حرکت در مسیری باشد که انتهای آن، مقصد ما نباشد.

باشگاه تاب آوری Resilience Club
تاب آوری چیست و چگونه می توان بدان دست یافت؟

وی تصریح می‌کند: تاب‌آوری به (انگلیسی: Resilience) از لحاظ جسمی، تواناییِ بازگشت به حالت عادی‌ست. ما این توانایی را داریم که بدون قضاوت با بدن، احساس، فکر و واکنش‌هایمان ارتباط برقرار کنیم، اما این همه‌ی موضوع نیست. به زعم بنده وجود تاب‌آوری در انسان‌ها  دو حالت می‌تواند باشد؛

نخست حالت  ذاتی  یعنی طرح‌واره‌های ذاتی تاب‌آوری و دیگری حالت اکتسابی  که بر اساس کسب علم، دانش و تجربه اندوزی و مهارت آموزی حاصل می‌شود.  ولی باید توجه داشت که  درهر دو حالت مذکور، با آموختن و  پرداختنِ به مولفه‌های اصلی و اساسیِ تاب‌آوری که همانا خودآگاهی، خودمدیریتی، خودمراقبتی و توسعه‌ی فردی، جهان‌بینی و گسترش روزافزون زوایای دیدگاه انسانی است، میسر می‌شود.

نقش متولیان‌ذی ربط در ارتقاء تاب آوری جامعه

مدیر و موسس خانه تاب آوری در توضیح  میزان سهم سازمان‌ها و نهادهای ذی‌ربط دولتی در این عرصه بیان می‌کند: مسلما سازمانها و نهادهایی که آموزش تاب‌آوری با تخصیص اعتبارات ویژه از ردیف برنامه‌ی بودجه‌ی سازمانی‌شان در دستور کارشان قرار گرفته یا می‌گیرد، لازم است با مطالعه‌ی کلیاتی از تاب آوری در وهله‌ی اول، اهمیت مبحث تاب‌آوری را حس و باور کنند. بی‌تردید  اگر  آنها به درک درستی نسبت به میزان اهمیتِ این موضوع در آن سازمان نایل شوند،

پرداختن به امور آموزشیِ مربوطه نیز جدی گرفته می‌شود و در قالب یک پروسه‌ی تیمی تحت برنامه‌ریزی‌های خوب و هدفمند همراه با پایش و ارزیابیِ میزان اثربخشیِ آموزش‌ها و تهیه‌ی سوسیوگرام‌های لازم، حاویِ بررسیِ شرایط تاب‌آوریِ گروه‌های هدف  قبل و بعد از آموزش‌ها می‌پردازند.

اما در غیر این صورت (مشابه برخی تجارب منفی صورت گرفته) در قالب برگزاری تعدادی کارگاه و همایش و کنگره  بدون کمترین خروجی و صرفاً با نتایجی در محدوده‌ی بر جای ماندنِ تعدادی عکس و فیلم و چنین مستنداتی خواهد بود..

مسلما سازمانها و نهادهایی که آموزش تاب‌آوری با تخصیص اعتبارات ویژه از ردیف برنامه‌ی بودجه‌ی سازمانی‌شان در دستور کارشان قرار گرفته یا می‌گیرد، لازم است با مطالعه‌ی کلیاتی از تاب‌آوری در وهله‌ی اول، اهمیت مبحث تاب‌آوری را حس و باور کنند.

وی یادآور می‌شود: با رصد اقدامات روانشناختیِ جوامع پیشرفته از جمله توسعه‌ی برنامه‌های آموزشی، مشاوره‌ها و مددکاری‌های گروهی برای گروه‌های مختلفِ آسیب‌دیده یا در معرض آسیب، گروه‌های کم‌توان، ناتوان و کم‌برخوردار و یا حتی گروه‌هایی همچون معتادان بهبودیافته،  زنان باردار و فارغ شده یا همچنین بیماران خاص و صعب‌العلاج  که به دلایل مختلف دوران نقاهتشان را می‌گذارند،

اهمیت قائل شدن به چگونگی میزان اثربخشیِ آموزش‌های مهارت‌های اساسیِ زندگیِ اجتماعی و پیشگیری از  واردآمدن آسیب‌ها برای گروههای مختلف هدف و مهمتر از همه، توجه به میزان نشاط اجتماعیِ جامعه و ارزیابی مداومِ سطوح کمّی و کیفیِ آن و تلاش در جهت جاری بودنِ «نشاطِ باثباتِ احتماعی»، همه و همه نشان از برنامه‌ریزی‌های هدفمند، متفکرانه و خلاقانه این چنین سیستم‌هایی جهت ایجاد و تثبیت  تاب‌آوری در آن جوامع دارد.

تاب‌آوری تنها تحمل نیست

مدیر و موسس خانه تاب آوری در بخشی از سخنانش تصریح کرد:  باتوجه به علمی بودنِ مبحث تاب آوری، برخلافِ تصوراتِ عموم جامعه که تاب‌آوری را صرفاً صبر و تحمل تلقی  می‌کنند،

باید توجه داشت که  هدف از  ساختن یک جامعه‌ی قدرتمند در ابعاد گوناگون، توسعه و گسترش و نهادینه سازیِ مهربانی اجتماعی، پیدایش انسجام اجتماعیِ باثبات، ارتقاء سطوح کمی و کیفیِ مشارکت‌های اجتماعیِ آحاد مختلف جامعه در هر حیطه‌ای که فعالیت دارند و ارتقاء میزانِ انعطاف‌پذیری و سازگاری اجتماعیِ مردم  استان و کشور عزیزمان است که  نیازمندِ آموزشِ تاب آوری به شکل فراگیر ملّی به آحاد مختلف جامعه در سنین، جنسیت، سطح تحصیلات و  مشاغل مختلف است.

مخاطبان کتاب باشگاه تاب‌آوری

و اما در پایان  از این مددکار اجتماعی می ‌پرسیم، مخاطبین کتاب «باشگاه تاب‌آوری»  چه کسانی می توانند باشند و او چنین می‌گوید:   محتوای  این کتاب  شامل «مطالب تاب‌آوری در حوزه های مختلف» است، از این رو  بر حسب پیشنهادات و تصمیمات اتخاذ شده از سوی تیم تخصصی وبسایت مددکاری اجتماعی ایرانیان، «باشگاه تاب آوری» نام گرفت.

در واقع محتوای این کتاب  دربرگیرنده‌ی موضوعاتی چون  تاب‌آوری در دوران کرونا تا تاب‌آوری با محوریت‌هایی چون  کودکان و نوجوانان،  زنان، مدارس،  بیماران خاص، افراد دارای معلولیت و  همچنین تاب‌آوری اقتصادی و حتی سایبری و سایر موضوعات در حیطه‌های مختلف تاب آوری است

بنابراین برای افراد و گروه‌های مختلف علمی و تخصصی اعم از دانشجویان و فارغ التحصیلانِ رشته‌های علوم یاورانه، مددکاران اجتماعی، روانشناسان، جامعه‌شناسان، مدیران و مربیان مهدهای کودک، پرستاران و سایر اصناف تخصصیِ اجتماعی مفید و موثر است.

کتاب باشگاه تاب آوری؛ پنجمین کتاب رسانه مددکاری اجتماعی ایرانیان
کتاب باشگاه تاب آوری؛ پنجمین کتاب رسانه مددکاری اجتماعی ایرانیان

فارغ از توجه به این کتاب که به زعم بنده در مقابل اهمیتِ موضوعِ پیدایشِ یک جامعه‌ی تاب‌آور، قطره‌ای در اقیانوس هم نخواهد بود، تأکید بنده به توجه و اهمیت قائل شدن به مؤلفه‌های تاب‌آوری چه در حوزه‌ی روانشناختی و چه اجتماعی، آموزشِ مؤلفه های اصلیِ تاب‌آوری، متناسب‌سازیِ آموزش‌ها و بومی‌سازیِ آنها متناسب با نظام فرهنگی اجتماعی کشوراست.

فراموش نکنیم تحقق یافتنِ رشد و توسعه‌ی انسانی در جامعه‌ی ما و هرگونه برنامه‌ریزی جهت پیشرفت و توسعه‌ی سیاسی، اقتصادی و اجتماعی جز با توجه همه‌جانبه به آموزش فراگیر و نهادینه‌سازِ تاب‌آوری که مسلماً به پیدایش یک جامعه‌ی توانمند با بهداشت روانیِ بالا و در نهایت «تاب‌آور» خواهد انجامید، میسّر نمی‌شود.

مجله اینترنتی مددکاری اجتماعی ایران
دکمه بازگشت به بالا