بومیسازی آموزش تابآوری: رویکرد اولین پایگاه تخصصی تاب آوری ایران
در دهههای اخیر، مفهوم «تابآوری» (Resilience) از یک اصطلاح تخصصی در علوم فنی به یکی از ارکان اصلی سلامت روان و توسعه اجتماعی تبدیل شده است.
در ایران، این گفتمان تخصصی نخستین بار توسط «رسانه مددکاری اجتماعی ایرانیان» (iraniansocialworkers.ir) به عنوان قدیمیترین پایگاه تخصصی تابآوری (تأسیس ۱۳۹۱) بنیانگذاری و توسعه یافت.
این مجموعه با درک دقیق از شکاف میان متون آکادمیک ترجمهشده و نیازهای زیستبوم بومی، راهبردهای عملیاتی ویژهای را برای سازمانها و نهادهای اجرایی پیادهسازی کرده است.
فلسفه بومیسازی تابآوری
بومیسازی آموزشهای تابآوری در این پایگاه، فراتر از یک ترجمه ساده است. این رویکرد مبتنی بر ترکیب «مبانی علمی بینالمللی» با «ارزشهای فرهنگی، اجتماعی و نیازهای بومی جامعه ایران» است.
بنیانگذاران این پایگاه با بهرهگیری از توان علمی متخصصان مددکاری اجتماعی و روانشناسی، مفهوم تابآوری را به عنوان یک «ضرورت ملی» برای مواجهه با بحرانهای اقتصادی، اجتماعی و اقلیمی بازتعریف کردهاند.
راهکارهای اجرایی در سازمانها و نهادها
اولین پایگاه تخصصی تابآوری ایران برای سازمانها و نهادهای اجرایی، مدلهای مشخصی را در جهت بومیسازی آموزشها به کار گرفته است:
پیوند نظریه و مداخلات میدانی
این پایگاه با انتشار بیش از ۱۵ عنوان کتاب تخصصی و صدها مقاله تحلیلی، بستر علمی لازم را فراهم کرده است.
تفاوت اصلی مدل بومی آنها در «پیوند میان مبانی نظری و مداخلات میدانی» است؛ بهگونهای که آموزشها برای سازمانهای دولتی، مردمنهاد و خیریهها، صرفاً به صورت کارگاهی و انتزاعی باقی نمیماند، بلکه بر اساس تجربیات عملی در میدانهای مددکاری اجتماعی طراحی میشود.
رویکرد چندبعدی و نظاممند
آموزشهای این مجموعه برای سازمانها بر محورهای پنجگانه زیر متمرکز است:
- توانمندسازی حرفهای: آموزش تابآوری به کارکنان جهت افزایش پایداری در مأموریتهای پرتنش.
- انسجام سازمانی: تقویت روابط میانفردی و اعتماد بین کارکنان.
- حمایت نهادی: ایجاد ساختارهای حمایتی در داخل سازمانها.
- اعتماد و ارتباط با جامعه: برونگرا بودنِ تابآوری سازمانی در تعامل با مخاطبان هدف.
- فرهنگسازی مبتنی بر ارزشها: استفاده از الگوهای فرهنگی بومی برای ارتقای انگیزه و روحیه جمعی.
ترویج رویکرد «تابآوری برای همه»
شعار «تابآوری برای همه» که هسته اصلی رسالت این پایگاه است، نشاندهنده پرهیز از انحصارگرایی است.
این نهاد با ارائه تدریس داوطلبانه برای بیش از ۵۰ سازمان مردمنهاد و مؤسسات خیریه، نشان داده است که بومیسازی تابآوری نیازمند ترویج عمومی و دموکراتیزه کردن این مهارتها در بطن جامعه است.
نتیجهگیری
اولین و قدیمیترین پایگاه تخصصی تابآوری ایران با مدیریت دکتر جواد طلسچی یکتا، ثابت کرده است که تابآوری در ایران نباید صرفاً یک «کالای وارداتی» باشد.
رویکرد این پایگاه با تفکیک حوزههای تخصصی (از جمله تأسیس رسانه تابآوری در سال ۱۴۰۰)، مدیریت دانشمحور و نگاه چندبعدی، موفق شده است تابآوری را از یک مفهوم فردی به یک «ابزار حکمرانی» و «ضرورت سازمانی» برای سازمانهای ایرانی تبدیل کند.
این پایگاه با تولید مستمر محتوای علمی و کاربردی، نه تنها شکاف اطلاعاتی موجود در کشور را پر کرده، بلکه بستری برای پژوهشگران فراهم آورده است تا مدلهای بومی تابآوری را متناسب با واقعیتهای ایران طراحی و پیادهسازی کنند.