چهارمین کتاب پایگاه
دانلود کنید

اگر اين نخستين بازديد شماست نام نويسی کنيد ، چرا نام نويسی ؟

استفاده از فايل های پيوست به صورت نامحدود
بحث و گفتگو در رابطه با موضوعات بانک اطلاعات
دسترسی به بخش های ويژه مخصوص کاربران سايت
شرکت در نظرسنجی مقالات برتر بانک اطلاعات

امتیاز موضوع:
  • 0 رأی - میانگین امتیازات: 0
  • 1
  • 2
  • 3
  • 4
  • 5
مهارت خوب گوش کردن در مددکاری اجتماعی
#1
مهارت خوب گوش کردن

هر کس در زندگی ممکن است گاهی نیاز پیدا کند که با فردی مشکل خود را مطرح و به اصطلاح درد دل کند. در این حالت، معمولا فردی را انتخاب می کند که در دهله نخست به سخنان او خوب گوش بسپارد و دقت کند. بی توجهی به سخنان گوینده و مشغول شدن به کار دیگر هنگام صحبت ائ، قطع مکرر سخن گوینده و گرفتن فرصت بیان از او ، بروز دادن رفتار حاکی از بی میلی و بی علاقگی به شنیدن مشکل و نظایر آنها فرد را از طرح مشکل رویگردان می کند. ( البته بسته به اینکه مخاطب فرد چه کسی باشد ( پزشک، مددکار، راننده ، دوست و غیره) نوع انتظار فرد از او فرق می کند). این موضوع در مددکاری اجتماعی نیز مصداق دارد؛ ضمن اینکه گوش کردن در اینجا کری هدفدار و مددکار اجتماعی شنونده ای فعال و ماهر است.

منظور از خوب گوش کردن توانای و هنر شنیدن درد دل و سخنان افرادی است که برای دریافت کمک و راهنمایی و یا تخلیه روانی به مددکار اجتماعی، که فردی حرفه ای است، مراجعه می کنند. مقصود گوش جان سپردن به حرف مراجع و تجزیه تحلیل آن برای درک مشکل یا کشف پیام اصلی سخن اوست.

« انسانها نیاز دارند که درک شوند و این نیاز حق هر انسانی است مددکار نیز نمی تواند کمک واقعی خود را به مراجعی تقدیم کند مگر آنکه اول خوب به وی گوش دهد، و از مشکل و درد دل وی باخبر گردد. ( قندی، محسن، مددکار اجتماعی، ص۲۲۲ )

نکات اصلی در خوب گوش کردن

در استفاده از این مهارت، مددکاران باید نکاتی را در نظر داشته باشند که به آنها اشاره می کنیم:

۱- خوب گوش کردن نیاز به تجربه و مهارت دارند.

۲- خوب گوش کردن به تنهایی ممکن است تخلیه روانی مراجه را در پی داشته باشد. ( مددکارران اجتماعی ممکن است بارها از زبان افرادی که فقط برای درد دل به آنها رجوع کرده اند نظیر این جملات را شنیده باشند: « سبک شدم » ، « راحت شدم » . این نشان می دهد که گوش کردن به سخنان این افراد ناراحتی و خشم آنان را برطرف می کند.

« به طور کلی باید گفت که پالایش روان، خودپالایی یا خالی کردن خود از طریق صحبت کردن، هنگامب بیشتر موثر است که مربوط به تجربه های دوران اخیر شخص باشد. به عبارت دیگر، هر چه احساسات و عواطف ناراحت کننده شخص، نزدیکتر به زمان حال باشد، اثر صحبت کردن در بهبود وضع روحی شخص و پالایش روان وی موثرتر است و این احساسات هر چه مربوط به زمان دورتر و تجربیات سرکوفته تر باشد، ارزش بیان آن در بهبود بخشیدن و احساس آرامش و امنیت روحی شخص، بیشتر قابل شک و تردید می باشد». ( گرت، آنت و دیگران، مصاحبه در خدمات اجتماعی و مشاوره و راهنمایی، ص ۸۳ و ۸۴)

۳- خوب گوش کردن مراجع را به صحبت بیشتر می انگیزد و این امر خود زمینه ای می شود تا اطلاعات بیشتری در باره مشکل یا نیاز او در اختیار مددکار اجتماعی قرار گیرد.

۴- خوب گوش کردن اعتماد مراجع را به مددکار اجتماعی افزایش می دهد.

۵- مددکار اجتماعی هنگام گوش کردن به صحبت مراجع نباید ساکت و بی روح و خشک باشد. مشاهده این رفتار ممکن است این تصور را به وجود آورد او تمایلی به شنیدن مسائل مراجع ندارد و این خود ممکن است اعتماد میان آنها را خدشه دار کند.

۶- مددکار اجتماعی نباید با پرسشهای پی در پی فرصت طرح مشکل را از مراجع بگیرد. قطع کردن مکرر صحبت مراجع ممکن است تمرکز مراجع را در طرح مشکل بر هم زند و حتی موجب عصابانیت او شود و یا اینکه این گمان را پدید آورد که مددکار حوصله شنیدن صحبتهای مراجع را ندارد و می خواهد زودتر « از شر او خلاص شود».

۷- مددکار اجتماعی که خوب گوش می کند به موقع اظهارنظر مناسب نیز می کند و با این کار توجه خود را به حرفهای مراجع و تمایل به درک و حل مشکل را به او نشان می دهد که این کار رضایت مراجع را به همراه خواهد داشت.

۸- مددکار باید به آنچه مراجع می گوید گوش کند نه آنچه خود دوست دارد بشنود.

۹- مددکار باید هنگام گوش کردن به حرکات غیرکلامی مراجع نیز توجه کند.

« برامر » در این باره می گوید:

« در نگاه اول اصطلاح گوش دادن نوعی عمل انفعالی نسبت به ورود محتوای کلام مراجع به ذهن است، در صورتی که رد واقع شامل فرایند بسیار فعالی از پاسخ به مجموعه پیامهاست. این امر نه تنها گوش دادن به کلمات مراجع از طریق گوشها و توجه به علائم غیر کلامی او از طریق چشمها را شامل می شود ، بلکه همچنین نوعی ذکاوت که عبارت ریک (Reik) به خوبی مبین آن است ، را در بر می گیرد و آن گوش دادن با گوش سوم است( مراحل و مهارتهای مددکاری ص۱۰۹ ).

۱۰- واکنشهای غیر کلامی مددکار هنگام گوش کردن از قبیل تکان دادن سر، نگاه به مراجع و غیره علاقه او به شنیدن مشکل و پیگیری را به مراجع نشان می دهد. البته، نگاه خیره به مراجع هنگام گوش کردن ممکن است در بعضی از فرهنگها، خصوصاً هنگامی که مراجع و مددکار از دو جنس مخالف اند پذیرفته نباشد که در این صورت مددکار اجتماعی باید به این مسأله توجه کند. اما نگاهی به چشمهای مراجع این فرصت را به مددکار می دهد تا از آن طریق پیامهای غیرکلامی او را درک کند.

۱۱- گاهی، مراجع وقتی که شنونده ای خوب پیدا می کند از هر دری صحبت می کند. در این حالت، مددکار اجتماعی باید با استفاده از مهارت و تجربه خود از تکرار این مسأله جلوگیری کند.

۱۲- خوب گوش کردن مددکار اجتماعی در استفاده از مهارت بازگوییف تأثیر مستقیم و بسزایی دارد.

بازگویی یعنی اینکه پیامی که از مراجع به مددکار در خصوص مشکل یا نیاش منتقل می شود مجدداض از زبان مددکار در یک جمله یا عبارت کوتاه بیان شود تا مددکار اطمینان یابد که پیام مراجع را به خوبی دریافته است. بازگویی صحیح موجب می شود که علاقه مددکار به شناخت مشکل مراجه بر او معلوم شود که این امر نقش مهمی در ایجاد ارتباط و اعتماد بین دو طرف خواهد داشت. مددکار هنگام بازگویی باید بداند که هدف بازگویی طرح مفهوم پیام مراجع است و نباید چیزی بع آن اضافه کرد.

« بازگویی به خصوص برای توضیح صحبتهای درهم و دوپهلو مفید است؛ زیرا افرادی که نمی خواهند صریحاض در مورد احساساتشان صحبت نمایند، سخنان خود را به زبانی مبهم بیان می کنند. در چنین مواقعی، مددکار موظف است مفاهیم اساسی را …. برگزیند و به صورتی واضح بازگو نماید… یکی از مشکلات مربوط به بازگویی و دیگر مجموعه های مهارتهای شنیداری این است که اگر مددکار دقت کافی نداشته باشد، ممکن است برای پاسخگویی از روشی استفاده کند که سبب رنجش مراجع شود؛ مثلاض اینکه مددکار مرتباً تکرار کند: شما گفتید که …». ( همان، ص۱۱۴).

بازگویی مناسب نتایج مثبتی دارد از جمله اینکه علاقه مراجع به مددکار افزایش می یابد، مراجع احساس می کند که مددکار درکش می کند و سرانجام اینکه بع بیان اطلاعات بیشتر و دقیق تر ترغیب می شود.

۱۳- کنترل ادراکی (conceptual control) یکی دیگر از فوائد گوش کردن به سخنان مراجع است. منظور از کنترل ادراکی این است که مددکار پس از صحبتهای مراجع برداشت خود را به او بازگو می کند و از مراجع می خواهد نظرش را در مورد صحت آن اعلام کند. مددکار اجتماعی اگر شنونده خوبی نباشد، ممکن است نتئاند در استفاده از این مهارت به خوبی عمل کند. مددکار در استفاده از این مهارت باید بدون ایهام و ابهام به صورت شفاف و صریح برداشت خود را بگوید و چنانچه مراجع برداشت او را تأیید نکرد، فرصت اصلاح آن را به مراجع بدهد. گاهی، خوب گوش نکردن مددکار ممکن است موجب شود که او برداشت درستی از مشکل مراجع نداشته باشد؛ اما همیشه اینگونه نیست. ممکن است مراجع ، خود نخواهد و یا نتواند مشکل را روشن و واضح مطرح کند، یا اینکه واقعیت را در خصوص آن به زبان نیاورد.

۱۴- خوب گوش کردن موجب می شود که مددکار در استفاده از مهارت تصریح (specifying) به خوبی عمل کند.

« تصریح کردن، مفاهیم مبهم را در معرض توجه بیشتر قرار می دهد. این کار از بازگو کردن ساده مطالب فراتر است؛ چرا که مددکار سعی می کند با توجه به پیام اصلی مراجع حدسی بزند و به او بگوید. همچنین ممکن است در صورت عدم درک منظور مراجع از او تقاضای توضیح بیشتر نماید. ممکن است پیام مورد نظر چنان مبهم، کلمات چنان مغشوش، دلایل چنان نامربوط و روش چنان پیچیده باشد که تلاش برای بازگویی مطالب طاقت فرسا شود». (همان، ص ۱۱۵).

مثال: فرض کنید با یک دختر فراری از منزل در حال مصاحبه اید، او در خصوص آنچه بر او گذشته و علل فرار مطالبی مبهم و گنگ مطرح می کند. در این حالت، مددکار ممکن است متوجه حرفهای او نشود و از او بخواهد که توضیح بیشتری بدهد. البته، ممکن است همیشه حدس اشتباه مددکار نتیجه مبهم صحبت کردن مراجع نباشدف بلکه خوب گوش ندادن مددکار یا مهارت ناکافی او در تشخیص این وضع را به وجود آورده باشد. ( برای مطالعه بیشتر مراجعه شود به: هارجی و دیگران، مهارتهای اجتماعی در ارتباطات میان فردی).
پاسخ


موضوعات مرتبط با این موضوع...
موضوع نویسنده پاسخ بازدید آخرین ارسال
  نقد و بررسی کتاب: مددکاری اجتماعی – مهارت کار با گروهها mina68 0 4,430 11-14-2013، 06:48 PM
آخرین ارسال: mina68
  بازدید از منزل به سبک مددکاری اجتماعی-یزدانی MEARAJ 0 4,744 11-04-2013، 05:46 AM
آخرین ارسال: MEARAJ
  مددکاری اجتماعی چیست؟ MEARAJ 0 2,447 11-04-2013، 05:45 AM
آخرین ارسال: MEARAJ
  مهارت ارجاع در مددکاری اجتماعی allameh11 0 2,968 09-02-2013، 05:35 PM
آخرین ارسال: allameh11
  مصاحبه در مددکاری اجتماعی allameh11 0 9,168 09-02-2013، 05:34 PM
آخرین ارسال: allameh11
  بازدید از منزل در مددکاری اجتماعی allameh11 0 11,462 09-02-2013، 05:32 PM
آخرین ارسال: allameh11
  بازدید از منزل به سبک مددکاری اجتماعی swstar 0 3,105 09-02-2013، 03:41 PM
آخرین ارسال: swstar

پرش به انجمن:


کاربرانِ درحال بازدید از این موضوع: 1 مهمان

درباره ما: وبسایت مددکاران اجتماعی ایرانیان در مورخ ۹۲/۱/۱، به منظور ایجاد مرکزی برای دسترسی و هم افزایی فعالیت های علمی و پژوهشی در حوزه های مختلف مددکاری اجتماعی با اهداف ذیل آغاز به کار نموده است: ۱- ایجاد بانک اطلاعات جامع و روزآمد مقالات، با دسترسی آسان، رویه یکسان و رفع محدودیت های شکلی، زمانی و سازمانی موجود ۲- معرفی متخصصین، پژوهشگران و اساتید در حوزه های تخصصی مددکاری اجتماعی جهت تقویت حقوق معنوی ۳- فراهم نمودن بستری برای جریان سازی و مدیریت محتوای مددکاری اجتماعی جهت جلوگیری از تضییع منابع مادی و معنوی جامعه مددکاران اجتماعی ایران، در روندهای تکراری و کلیشه ای کنونی ۴- ایجاد زمینه مساعد برای بومی سازی مددکاری اجتماعی در کشور ۵- گسترش پایگاه های مجازی در حوزه مددکاری اجتماعی ایران