چهارمین کتاب پایگاه
دانلود کنید

اگر اين نخستين بازديد شماست نام نويسی کنيد ، چرا نام نويسی ؟

استفاده از فايل های پيوست به صورت نامحدود
بحث و گفتگو در رابطه با موضوعات بانک اطلاعات
دسترسی به بخش های ويژه مخصوص کاربران سايت
شرکت در نظرسنجی مقالات برتر بانک اطلاعات

کلمات کلیدی: مشاهده مددکاری اجتماعی, مشاهده در مددکاری اجتماعی,
امتیاز موضوع:
  • 1 رأی - میانگین امتیازات: 5
  • 1
  • 2
  • 3
  • 4
  • 5
مشاهده (observation)
#1
مددکار اجتماعی برای عرضه خدمات مناسب و حرفه ای به مهارتهای مختلفی از جمله خوب دیدن، خوب شنیدن و خوب صحبت کردن نیاز دارد که علاوه بر یادگیری دانش استفاده از مهارتهاف تجربه و تکرار آن برای مددکار ضروری است.

هدف، آشنایی با مشاهده (observation) حرفه ای، خوب گوش کردن و جایگاه آن در مددکار اجتماعی، چگونگی بازدید از منزل، چگونگی مصاحبه و مهارت ارجاع است.

مشاهده

یکی از مهارتهای مورد نیاز مددکاران اجتماعی در جمع آوری اطلاعات یا مرحله مطالعه، مهارت و مشاهده است. از مشاهده تعاریف زیادی ارائه شده است که به دو تعریف اشاره می شود:

« نگاه کردن صحیح و یادداشت کردن پدیده ها آنطور که در طبیعت و … روابط متقابل اتفاق می افتد». ( موز، س. ک..و ج. کالتون، روش تحقیق، ص ۲۰۸)

در تعریف دیگر از مشاهده چنین آمده است:

» مشاهده عبارت است از زیر دید قرار دادن پدیده های پیرامون و دریافت عمل و عکس العملهای غیرکلامی که منجر به ادراک و استنباط دقیق نمودها می گردد». ( مدد کاری اجتماعی در قلمرو صنعت، ص۵۹)

به طور کلی، می توان گفت منظور از مشاهده در مددکاری اجتماعی مشاهده عادی و اجتماعی نیست که همه مار در هر لحظه به صورت غیر علمی انجام می دهیم، بلکه مقصود دیدن هدفدار و حرفه ای به منظور جمع اوری اطلاعات برای شناخت و تشخیص مشکل یا نیاز مراجع است.

نکات مهم در مشاهده

۱- مددکار اجتماعی باید سعی کند هدف مشاده را برای خود مشخص کند ور در مقابل این سوالات که چرا و چیز چیز را مشاهده می کند پاسخ داشته باشد. یعنی باید اطلاعاتی جمع آوری کند که در تشخیص مشکل مفید باشد.

۲- مشاده مددکار اجتماعی، اغلب ممکن است با مشاده فردی عادی فرق کند چون مشاهده او یک مشاهده او یک مشاهده حرفه ای و علمی است.

۳- مددکار اجتماعی باید در کمترین فرصت بعد از مشاهدهف مطالب جمع آوری شده بررسی و ثبت و گزارش کن. هر چه فاصله بین زمان مشاهده و ثبت ان بیشتر شود، احتمال فراموش شدن بعضی از اطلاعات افزایش می یابد.

۴- چنانچه مددکار در استفاده از روش مشاهده مشکلاتی دارد، باید آنها را گزارش کند تا درستی (روایی) یافته هایش برای کسانی که گزارش او را مطالعه می کنند و یا از اطلاعات تهیه شده استفاده می کنند، مشخص باشد.

۵- استفاده از مهارت مشاهده ممکن است با سایر مهارتها از جمله مصاحبه و گوش کردن توأم باشد.

۶- ثبت رفتار و واکنشهای غیرکلامی مراجع هنگام مصاحبه، بازدید از منزل، مرجعه به مرکز و غیره ضروری است.

۷- برای استفاده از مهارت مشاهده، مددکار اجتماعی می تواند از این راهها استفاده کند:

الف) مشاهده با شرکت فعال: در این روش، مددکار اجتماعی به عنوان مشاهده گر در زندگی گروههای هدف شرکت دارد.

« از این سبب، به این گونه مشاهده، مشاهده همراه با مشارکت می گویند که در غیر از آن مشاهده کننده کم و بیش با زندگی گروه مخلوط می شود و خود در متن آن جا می گیرد». ( دو ورژه، موریس، روشهای علوم اجتماعی، ص۲۴۴)

« ریمون کیوی » و « لوک و ان کامپنهود » نیز در کتاب خود درباره فایده این روش اورده اند:

« روشهای مشاهده مستقیم تنها روشهایی … هستند که رفتارها را در موقع تولیدشان و در خودشانف بدون واسطه یک سند یا یک شهادت، به دام می اندازند» (کیوی ، ریمون و لوک وان کامپنهود ، روش تحقیق در علوم اجتماعی ، ص۱۹۲)

ب) مشاهده رفتار از طریق شیشه یکطرفه.

ج) مشاهده رفتار در کنار استفاده از سایر مهارتها به صورت همزمان.

محاسن مشاهده

استفاده از این اطلاعات محاسنی دارد که برخی از آنها عبارتند از:

۱- اطلاعاتی که بدست می آید بدون واسطه است؛ یعنی مددکار اجتماعی به صورت مستقیم مشاهده و اطلاعات لازم را جمع آوری می کند. « مشاهده کننده با حضور مستقیم در صحنه مشاهده تجربه های غنی تری کسب می کند » ( دلاور ، علی ، مبانی نظری و علمی پژوهش در علوم انسانی و اجتماعی ، ص۲۵۹۹

۲- در استفاده از این مهارت همکاری مراجع ضروری نیست.

۳- در مواقعی که مراجع قادر به انتقال اطلاعات نیست یا طلاعات غیرواقعی می دهد استفاده از این روش مفید واقع می شود ؛ مثل مشاهده رفتار کودکان با یکدیگر در یک مرکز شبانه روزی یا مدرسه.

۴- گاهی مشاهده رفتار و حالات و واکنشهای مراجع ممکن است پیامدهایی برای مددکار اجتماعی داشته باشد.

۵- مددکار اجتماعی در زمان کوتاه اطلاعات زیادی می تواند بدست آورد.

« حضور خود مشاهده گر در موقعیت مورد مشاهده و نظارت کامل بر رویدادهای آن موقعیت، او را قادر می سازد که اطلاعات وسیعی را در زمان کوتاهی به دست آورد». ( سیف نراقی ، مریم و عزت الله نادری ، روشهای تحقیق و چگونگی ارزشیابی آن در علوم انسانی ، ص ۱۷۸ ).

۶- از طریق مشاهده می توان اطلاعاتی به دست آورد که طرح سوال برای دستیابی به آن ممکن است واکنشهایی را در مراجع ایجاد و یا احساسات او را جریحه دار کند.

معایب مشاهده

برخی از معایب روش مشاهده از این قرار است:

۱- وجود مددکار اجتماعی ممکن است موجب شود که مشاهده شوندگان رفتار طبیعی و عادی از خود بروز ندهند و به همین سبب نتایج حاصل از مشاهده از اطمینان کمتری برخوردار باشد.

۲- این امکان وجود ندارد که مددکار اجتماعی همیشه و به طور منظم در موقعیت مشاهده واقع شود؛ مثلا چنانچه مددکار اجتماعی قصد مشاهده رفتار اعضا و خانواده مراجع را داشته باشد، نمی تواند به طور منظم از مشاهده برای جمع آوری اطلاعات استفاده کند یا برای او امکان آن نیست که با حضور در کلاس درس از رفتار نامناسب معلمی که شاگردش از او گله مند است، مطمئن شود.

۳- گاهی ممکن است مددکار اجتماعی چنان تحت تاثیر محیطی که در آن واقع شده است قرار گیرد که فراموش کند چه اطلاعاتی را باید جمع کند ( از یاد بردن هدف مشاهده).

۴- یکی دیگر از معایب این مشاهده این است که بسیاری از اطلاعاتی که از طریق مشاهده بدست می آید مربوط به همان زمان است و از گذشته اطلاعی بع دست نمی دهد.

۵- گاهی مواقع تعصب و تمایلات مشاهده گر ( چه خودآگاه، چه ناخورآگاه ) ممکن است موجب شود که ناخواسته ان قسمتی از رفتار را که خود تمایل دارد مشاهده کند که این ممکن است نتیجه تفاوتها یا تشابهات فرهنگی یا علائق شخصی و غیره باشد.

۶- در روش مشاهده، مددکار با انبوه اطلاعاتی مواجه است که ممکن است بیش از نیاز او باشد و این امر تهیه گزارش را با مشکل مواجه می کند.

۷- عدم توانایی مددکار اجتماعی در تهیه گزارش یا گزارش نویسی ممکن است موجب شود که از اطلاعات مشاهده به خوبی بهره برداری نشود.

۸- مشاهده برای بدست آوردن همه اطلاعات کافی نیست یا آنکه بعضی از اطلاعات با مشاهده بدست نمی آیند؛ مثلا علل زمینه ساز خودکشی، اعتیاد و یا روسیپیگری.

 
پاسخ


موضوعات مرتبط با این موضوع...
موضوع نویسنده پاسخ بازدید آخرین ارسال
  مهارتهای مددکاری:مشاهده وبازدیدمنزل swstar 0 3,296 09-02-2013، 03:45 PM
آخرین ارسال: swstar

پرش به انجمن:


کاربرانِ درحال بازدید از این موضوع: 1 مهمان

درباره ما: وبسایت مددکاران اجتماعی ایرانیان در مورخ ۹۲/۱/۱، به منظور ایجاد مرکزی برای دسترسی و هم افزایی فعالیت های علمی و پژوهشی در حوزه های مختلف مددکاری اجتماعی با اهداف ذیل آغاز به کار نموده است: ۱- ایجاد بانک اطلاعات جامع و روزآمد مقالات، با دسترسی آسان، رویه یکسان و رفع محدودیت های شکلی، زمانی و سازمانی موجود ۲- معرفی متخصصین، پژوهشگران و اساتید در حوزه های تخصصی مددکاری اجتماعی جهت تقویت حقوق معنوی ۳- فراهم نمودن بستری برای جریان سازی و مدیریت محتوای مددکاری اجتماعی جهت جلوگیری از تضییع منابع مادی و معنوی جامعه مددکاران اجتماعی ایران، در روندهای تکراری و کلیشه ای کنونی ۴- ایجاد زمینه مساعد برای بومی سازی مددکاری اجتماعی در کشور ۵- گسترش پایگاه های مجازی در حوزه مددکاری اجتماعی ایران