چهارمین کتاب پایگاه
دانلود کنید

اگر اين نخستين بازديد شماست نام نويسی کنيد ، چرا نام نويسی ؟

استفاده از فايل های پيوست به صورت نامحدود
بحث و گفتگو در رابطه با موضوعات بانک اطلاعات
دسترسی به بخش های ويژه مخصوص کاربران سايت
شرکت در نظرسنجی مقالات برتر بانک اطلاعات

امتیاز موضوع:
  • 0 رأی - میانگین امتیازات: 0
  • 1
  • 2
  • 3
  • 4
  • 5
وندالیسم
#1
كتاب «وندالیسم : مبانی روان شناسی اجتماعی، جامعه شناسی و روان شناسی رفتار وندالیستی در مباحث آسیب شناسی و كژرفتاری اجتماعی » حاصل تحقیق، تتبع، تفحص، تدریس و مطالعه چندین ساله در متون و مباحث روان شناسی اجتماعی كژرفتاری و جامعه شناسی انحرافات است. آغاز مطالعات و تفحصات نگارنده در باب وندالیسم به نیمه اول دهه 70 بازمی گردد. در واقع زمانی كه نگارنده مسئولیت سرپرستی مؤسسه مطالعات و تحقیقات اجتماعی دانشگاه تهران را عهده دار بود فرصتی دست داد تا نخستین تحقیق و مطالعه منظم و جامع در باب اتیولوژی (سبب شناسی ) و اپیدمیولوژی (فراگیرشناسی ) وندالیسم در تهران به عنوان بزرگترین و مهم ترین حوزه شهری در ایران در بخش روان شناسی اجتماعی مؤسسه مطالعات و تحقیقات اجتماعی آغاز گردد. این مطالعه در اوایل پائیز 1372 آغاز شد و در اواخر پائیز 1374 به اتمام رسید. مع الوصف تنظیم و تنسیق مطالب به صورت حاضر و خاصه تصمیم به انتشار، در چند سال اخیر اتخاذ شد؛ زیرا از یكسو وندالیسم نمود عینی بارزی در مناطق شهری كشور یافت و از سوی دیگر تأسیس دوره های كارشناسی ارشد و دكتری مسایل اجتماعی در دانشكده علوم اجتماعی دانشگاه تهران و ارایه دروسی در زمینه های جامعه شناسی انحرافات اجتماعی، بزهكاری جوانان و نوجوانان و مسایل اجتماعی ایران و نیاز مبرّم دانشجویان، دانش پژوهان و طلاب علوم اجتماعی به ویژه دانشجویان گرایش مسایل اجتماعی به كتب و متون تخصصی و علمی جدید، ضرورت تدوین، تألیف و انتشار كتابی درسی در باب «وندالیسم » را ایجاب نمود.

كتاب حاضر در هفت فصل فراهم آمده است.

فصل اول تحت عنوان كلیات پس از ارایه تاریخچه ای از مفهوم و وجه تسمیه آن در ادبیات آسیب شناسی اجتماعی به تعریف و معنی وندالیسم می پردازد و با طرح وندالیسم بعنوان یك آسیب اجتماعی، بعنوان یك رفتار نابهنجار و بعنوان یك معضل اجتماعی، می كوشد جایگاه آن را بعنوان یكی از صور كژرفتاری ها و انحرافات در طبقه بندی انواع جرائم و نابهنجاریها مشخص نماید.

در فصل دوم مبانی نظری وندالیسم با استعانت از یك رویكرد تلفیقی به تفصیل مطرح شده است. در این فصل ابتداء آن دسته از نظریه های جامعه شناسی انحرافات كه با مباحث روان شناختی اجتماعی وندالیسم خصوصاً اتیولوژی آن بعنوان یكی از صور بزهكاریها و كجروی های اجتماعی قرابت و انتساب بیشتری دارند مطرح می شوند. سپس تئوریهای روان شناسی و روانكاوی انحرافات علی الخصوص آن دسته از نظریه های روان شناسی مرتبط با رفتار وندالیستی مرور و بررسی می گردند. بالاخره در قسمت پایانی این فصل نظریه های روان شناسی اجتماعی انحرافات كه بطور اخص بر وندالیسم و ویرانگری تأكید دارند مطرح می شوند.

فصل سوم تحت عنوان خشونت و وندالیسم در ورزش فوتبال ناظر بر بررسی خشونت و ویرانگری در ورزش فوتبال است. در این فصل ضمن گونه شناسی خشونت و پرخاشگری، خاستگاه و مبانی نظری خشونت در ورزش براساس پارادایم های زیست شناسی، روانكاوی و روان شناسی، انسان شناسی و جامعه شناسی تبیین می شوند و بالاخره پژوهش های انجام شده در باب وندالیسم و خشونت در ورزش فوتبال در چند كشور مطرح و نتایج حاصله كه مبین اتیولوژی و اپیدمیولوژی خشونت و وندالیسم در محیط های ورزشی است تشریح می گردند.

فصل چهارم تحت عنوان اتیولوژی وندالیسم ناظر بر علل و انگیزه های رفتار وندالیستی است و می كوشد در پرتو مبانی و یافته های تجربی به سبب شناسی وندالیسم بپردازد.

در فصل پنجم اپیدمیولوژی و همه گیرشناسی وندالیسم مورد توجه قرار گرفته است. در این فصل به استناد اطلاعات تجربی در چند كشور نظیر ایالات متحده آمریكا، هلند، آلمان، فرانسه و نظایر آن وسعت و گستره وندالیسم بررسی می گردد.

فصل ششم یافته های دو پژوهش تجربی را در باب وندالیسم در ایران مطرح می سازد. پژوهش اول مروری است بر یافته های تحقق «وندالیسم در تهران بزرگ» كه عمدتاً ناظر بر علل و انگیزه های رفتار وندالیستی است. تحقیق دوم عامل های جامعه شناسی خشونت تماشاگران فوتبال را در تهران تبیین می كند.

فصل هفتم تحت عنوان پیشنهادات و توصیه های كاربردی، كلیه سیاست ها و استراتژیهای اجرایی را در شكل طرح های مداخلات اجتماعی، آگاه سازی، پیشگیری و درمان وندالیسم مطرح می سازد.

امیدوار است انتشار این كتاب علاوه بر اشنا كردن علاقمندان به مباحث وندالیسم خصوصاً مبانی نظری و تجربی آن به ارتقاء سطح دانش و بینش عمومی در باب یكی از نابهنجاریها و معضلات اجتماعی مطرح در جامعه امروز مدد رساند. از طرفی كتاب حاضر در قالب یك كتاب درسی عمدتاً به واسطه پاسخ به نیاز مبرم دانشجویان گرایش مسایل اجتماعی به كتب و متون تخصصی و علمی جدید تألیف و تدوین شده است و لذا امید دارد خوانندگان را بكار آید و مباحث آن بتواند بر دانش و معارف آنان در باب وندالیسم بیافزاید. بی تردید هیچ كاری عاری از خطا و خالی از ابهام نیست. از همكاران دانشگاهی، محققان و خوانندگان عزیز تقاضا دارد خطاها و ابهامات را با مؤلف در میان بگذارند. پیشاپیش از همه عزیزانی كه زحمت نقد كتاب را به خود هموار می سازند تشكر و قدردانی می نماید.



دكتر علیرضا محسنی تبریزی

دپارتمان جامعه شناسی

دانشكده علوم اجتماعی دانشگاه تهران

تابستان 1383

مقدمه \





مقدمه

اگرچه بزعم آسیب شناسان اجتماعی همه صور و انواع نابهنجاریها و نژندی های اجتماعی چون سرقت، قتل، قمار، قاچاق، خودكشی، فحشاء، اعتیاد، الكلیسم، وندالیسم و نظایر آن چه بمثابه انحراف (كجروی ) و چه در زمره بیماری یا اختلال معلول ناسازگاری های است كه بر روابط فرد و جامعه حاكم است، مع الوصف باید توجه داشت كه در همه دوره های تاریخی بنا به ماهیت و طبیعت ساختارها، سازمان ها، نهادها و روابط اجتماعی تولید از یكسو و سرشت روانی و طبیعت زیستی انسان از سوی دیگر، اشكال، صور و انواع خاصی از كجروی ها، اختلالات و ناهنجاریهای اجتماعی در جوامع بشری بروز و نمود یافته است. از این رو در برخی از دوره های تاریخی بعضی از رفتارها را در جوامع رفتارهای نژند، مذموم و یا كجرو تعریف كرده اند، رفتارهای نژند جدیدی نیز كه خاص شرایط و جامعه جدید است، مطرح شده اند. به عبارت دیگر با تغییر ساختارها و مناسبات اجتماعی، بایدها و نبایدها، سنجه ها و ملاك های سلامتی و بیماری اجتماعی، ارزش ها و هدف های فرهنگی و نحوه برداشت، طرز تلقی و ارزیابی های افراد نیز متحول و دگرگون گردیده اند. این خود نه تنها اشكال و انواع جدیدی از نابهنجاریها را پدید آورده است، بلكه میزان شیوع و رواج و نیز معنی و مفهوم آن را تغییر داده است. شاید سخن دوركهایم (64: 1343) شاهد صائبی بر این مدعا باشد كه : "جنایت در واقع تعیین كننده مرزهای وجدان اجتماعی و اخلاق جمعی است. بدین گونه جنایت با وجدان جمعی بستگی دارد. اگر وجدان جمعی دگرگون شود و تحول یا بدمفهوم نابهنجاری نیز دگرگون می گردد و تحول می یابد."

وندالیسم در زمره آن دسته از انحرافات و بزهكاریهایی است كه در جامعه جدید نمود و ظهور یافته است.

ژانورن (1963)، ویلكینسن (1995)، هوبر (1991) و گلداستون (1998) آن را مرضی مدرن و نوظهور دانسته اند كه به مثابه معضلی اجتماعی تانیم قرن پیش مطرح نبود.

امروزه وندالیسم خصوصاً برای كسانی كه در شهرهای بزرگ و پرجمعیت زندگی می كنند پدیده ای ملموس و مشهود و واقعیتی تلخ و در عین حال گریزناپذیر است كه بعنوان یكی از نمودهای زندگی اجتماعی جامعه مدرن و ماشینی بروز و حضور دارد.

در همه شهرهای بزرگ همه روزه ما شاهد ویرانگری تعمدی و رفتارهای غیرمسئولانه و ضداجتماعی وندال هایی هستیم كه عمداً كمر به تخریب و نابودی هر آنچه زیباست و هر آنچه متعلق به همگان است بسته اند. نقاشی های به نمایش درآمده در گالری ها، آثار باستانی و عتیقه های موجود در موزه ها، ابنیه تاریخی و اماكن مذهبی، مجسمه های نصب شده در میادین، پارك ها و اماكن عمومی، منازل خالی از سكنه، پارك ها و فضاهای سبز عمومی، چراغ های معابر، صندلی های اتوبوس و مترو، كتابهای كتابخانه ها، تلفن های عمومی و ده ها موضوع مورد تخریب دیگر از جمله موضوعاتی هستند كه در اثر وندالیسم متحمل خسارات و صدمات گردیده و مورد تخریب قرار می گیرند.

امروزه در بسیاری از شهرهای بزرگ وندالیسم بصورت یك مشكل اجتماعی حادّ مطرح است كه نه تنها سلامتی و امنیت جامعه را به مخاطره می اندازد، بلكه هزینه های مالی گزافی را تحمیل مالیات دهندگان و ساكنین این شهرها می كند.

برخلاف بسیاری از جرائم و انحرافات، آثار وندالیسم مشهود و پیداست.

براساس گزارشات ارائه شده و آمارهای مربوط به موضوعات وندالیسم در برخی كشورها نظیر ایالات متحده، كانادا، آلمان غربی، روسیه، سوئد، انگلستان، هلند، فرانسه، آلمان و استرالیا، تخریب اموال مدرسه، علائم ترافیك و تابلوهای راهنمائی، شكستن شیشه اماكن خالی از سكنه، شكستن لامپ خیابان ها و پارك ها، تخریب كیوسك تلفن و شكستن دستگاه تلفن عمومی، قطع سیم برق و تلفن، شكستن درختان خیابان ها و پارك ها، تخریب مجسمه های میادین، تخریب اموال پارك ها و اماكن عمومی، پاره كردن صندلی سینماها، تئاترها و اتوبوس های شهری، تخریب اموال كتابخانه ها، تخریب و صدمه زدن به اتومبیل های پارك شده در خیابان ها، تخریب برخی وسائل داخل هواپیماهای مسافربری و قطارها و ترن های زیرزمینی، تخریب ریل های راه آهن، تخریب اموال بیمارستان ها، كارخانه ها، مراكز تجاری، ایجاد آتش سوزی درجنگل ها، مراتع و برخی انبارهای عمومی، بمب گذاری با هدف تخریب اموال عمومی، استفاده از مواد منفجره نظیر ترقه و بمب دستی به منظور آسیب و تخریب برخی از متعلقات اشخاص حقیقی و حقوقی و موارد عدیده دیگر از رایج ترین صور رفتار بزهكارانه و وندالیستی در جامعه مدرن است.

توسعه جامعه مدرن خصوصاً شهرها و تحولاتی كه در سطح ساختارهای اجتماعی و روابط و مناسبات جمعی در دوران جدید بوجود آمده تمامی شئون و جنبه های مختلفه زندگی فردی و اجتماعی را متأثر ساخته و در دنیای امروز روابط انسان ها در معرض تغییر و تحول و پیچیده تر شدن دائم و مستمر قرار دارد. تمدن ماشینی امروز كه به دنبال خود توسعه شهرهای صنعتی ایجاد محلات پرجمعیت، تغییر زندگی ساده قدیمی و تبدیل آن به یك زندگی پرتجمل و پیچیده، تغییر زندگی ساده و مبتنی بر روابط عاطفی و همدلی به یك زندگی مبتنی بر روابط رسمی و بیروح همراه با فردگرایی مفرط، رقابت سرسختانه و عقل گرایی، درآمیختگی سنت های كهنه و نو، تضعیف انسجام و همبستگی اجتماعی، شكست ها و عقده های روانی پنهانی و امیال سركوب شده و آرزوهای ناكام مانده و تشدید احساسات درماندگی، سرخوردگی، ناتوانی و اجحاف را به ارمغان آورده است، پی آمد دیگری نیز داشته و آن عصبان روزافزون انسان ها علی الخصوص نسل جوان در برابر واقعیات اجتماعی و نیروهای سركوب گر بیرونی است. به ویژه سرپیچی و عدم متابعت از قواعد و سنجه های حاكم بر روابط اجتماعی و طغیان بر علیه نظم دستوری جامعه و واكنش به محرك های بیرونی در فرم عكس العمل های منفی یكی از مهم ترین و شاخص ترین واكنش های رفتاری برخی از گروه ها و افراد در جامعه امروز است.

به زعم هوبر (1991) و ویلكینسن (1995) عصیان روزافزون انسان، علی الخصوص نسل جوان، در برابر تحمیلات اجتماعی و نیروهای قاهر و سركوبگر بیرونی نه تنها مبین احساس اجحاف و درماندگی آنها بلكه گویای خشم و پرخاشگری آنان در اثر احساس اجحاف و درماندگی است. از این رو وندالیسم مرضی نوظهور و مدرن در جامعه جدید است كه عكس العملی است خصمانه و واكنشی است كینه توزانه به برخی از صور فشارها، تحمیلات ناملایمات، حرمان ها و اجحافات بیرونی و اجتماعی.

در متون جامعه شناسی انحرافات و آسیب شناسی اجتماعی ، وندالیسم كراراً به مفهوم داشتن نوعی روحیه بیمارگونه به كار رفته كه مبین تمایل به تخریب آگاهانه، ارادی و خودخواسته اموال، تأسیسات و متعلقات عمومی است (ویلكینسن، 1995؛ كلارك 1991).

در طبقه بندی انواع جرائم، خصوصاً در سنخ شناسی صور انحرافات و بزهكاریهای اجتماعی، اغلب صاحب نظران و محققان وندالیسم را به مثابه جنایتی خرد و از انواع بزهكاریهای نوجوانان به شمار آورده اند (مییرو كلینارد 1986؛ ژانورن 1963).

در سبب شناسی وندالیسم، پژوهش گران و اهل تحقیق متذكر شده اند كه آن چون اغلب اشكال رفتارهای بزهكارانه معلول عوامل و شرایط متعدد و متفاوتی است. از این رو وقوف به ماهیت فرآیند وندالیسم بعنوان یك مجموعه بهم بسته و پیوسته نیازمند بررسی عوامل مختلفی در ارتباط و همبستگی با یكدیگر است.

تحقیقات تجربی عدیده ای تفاوت های جنسیتی را با توجه به رفتار وندالیستی در مردان و زنان نشان داده است. براساس یافته های پژوهشی اغلب وندال ها در گروه جنسی مذكر قرار دارند. بعبارت دیگر پسران بیش از دختران به وندالیسم كه با نوعی خشونت همراه است روی می آورند. ادله ارایه شده از سوی صاحب نظران عمدتاً متوجه تمایزات رفتاری و ویژگیهای شخصیتی ـ روانی و موقعیت های اجتماعی متفاوت دو جنس مرد و زن در اغلب جوامع است (كاوان ، 1971). طبق یك نظریه روان شناختی ، دختران بیش از پسران در فرو خوردن خشم موفق تراند. پسران اغلب خشم خود را از موضوعات بیرونی فرافكنی نموده و آن را متوجه بیرون می سازند. حال آنكه زنان غالباً آن را در خود ریخته و درون فكنی می نمایند.

وندال ها در عین حال در یك گروه سنی معین واقع اند و وندالیسم خاص گروه سنی معین است. براساس تحقیقات انجام شده كودكان، نوجوانان و جوانان بین سنین 10 تا 25 سال بیش از دیگر گروه های سنی به وندالیسم روی می آورند. همچنین موارد وندالیسم در مناطق شهری به مراتب بیش از مناطق روستایی است. در شهرها بعلت تراكم جمعیتی، تراكم اخلاقی، وجود پاره فرهنگ های مختلفه، تشتّت ارزش ها، رقابت، فردگرائی و تضعیف روحی جمعی و انسجام مكانیكی و غلبه همبستگی ارگانیكی، انفكاك، بیگانگی، انحراف و جداافتادگی فرد از جامعه و هنجارهای اجتماعی و تجلی شرایط آنومیك بیش از مناطق روستائی مشهود است.

از سوئی، غالب وندال ها مجرد و از نظر تحصیلی ناموفق اند. اغلب آنها با سرخوردگیها، شكست ها و ناكامی های مختلفه ای در زمینه های تحصیلی، حرفه ای، مالی و اجتماعی و خانوادگی مواجه بوده، دارای نوعی شخصیت پرخاشگر، بی ثبات، ضدجامعه، نامطمئن، كینه جو، ناآرام، كنجكاو، انتقامجو، ناشكیبا و در عین حال مأیوس اند. آنان متعلق به خانواده های از هم پاشیده و دارای مناسبات و روابط خانوادگی نامطلوب با تجارب ناموفق از فرایندهای جامعه پذیری فرهنگ پذیری اند.

در مواردی اعمال وندالیستی مبین نوعی رفتار جمعی است.

برخی تحقیقات اشاره به حضور وندان ها در گروه های بزهكار نموده و معتقدند كه فشار گروهی و اهداف گروهی در بروز رفتار مجرمانه دخیل و مؤثراند. بعبارت دیگر وندان ها غالباً بطور جمعی به تخریب اموال عمومی دست می زنند. از این رو مقاصد گروهی و نه فردی در پس چنین رفتاری نهفته و پنهان است.

در مباحث آسیب شناسی عامل یادگیری رفتار بزهكارانه از سوی بسیاری از صاحب نظران انحرافات اجتماعی و آسیب شناسان گوشزد شده است. برخی تحقیقات نشان داده اند كه وندالیسم همچون بسیاری از رفتارهای مجرمانه و بزهكارانه در خرده فرهنگهای بزهكار بوجودآمده، منتقل شده و آموخته می شود.

وید (1984) معتقد است كه وندالیسم با عنایت به مفهوم، تعریف، انگیزش ها و انگاره ها بر انواع اكتسابی ، شیوه ای بدخواهانه ، بازی و تفنن و كینه جویانه یا انتفاعی شمول دارد. مع الوصف اغلب تحقیقات مبین تركیبی از صور فوق بوده اند.

این خود نه تنها نیاز به پارادایم ها و رویكردهای جدیدی را در مطالعه وندالیسم مطرح ساخته است بلكه بر استفاده از یك رویكرد التقاطی و تركیبی تأكید می نماید.

در سه دهه گذشته اجماع در باب گرایش به رویكرد روان شناسی اجتماعی در مطالعه علمی انواع اشكال و صور نابهنجاریها و آسیب های اجتماعی از جمله وندالیسم فزونی یافته است. رویكرد روان شناسی اجتماعی یك رویكرد التقاطی و تلفیقی است.

كلارك (1991)، كاوان (1971) و استفنس مییر (1989) كه از طرفداران كاربرد رویكرد روان شناسی اجتماعی در مطالعه انواع نابهنجاریها و كژروی های اجتماعی هستند مدعی شده اند كه سرچشمه های نزدیك بزهكاری می باید در حوزه ای كه آن را می توان «روان شناسی اجتماعی بزهكاری» نامید بررسی گردد. آنان استدلال می كنند رویكردهای روان شناسی اجتماعی به تبیین عواملی می پردازد كه سبب گزینش كژرفتاری از سوی عامل رفتار می شود. مضافاً آن كه روان شناسان اجتماعی اصرار دارند كه گزینش كژرفتاری نیز می باید با توجه به عواملی گسترده تر در روابط اجتماعی بررسی گردد. به علاوه رفتار واقعی كژرفتاری یعنی ارتكاب به عمل بزهكاری نیز بررسی باید شود. چه اگر شرایط اجتماعی برای هر بزهكاری از جمله وندالیسم مساعد باشد و فرد هم بدان گرایش پیدا كند، هنوز دانسته نیست كه آیا بزهكاری روی خواهد آورد یا نه ؟ از این رو عوامل موثر در رفتار واقعی وندالیسم باید بررسی و تعیین گردند.

بدین ترتیب روان شناسان اجتماعی در تبیینات خود از كژرفتاری و رفتارهای نژند نظیر وندالیسم به فراگرد متقابل و تعامل میان عامل رفتار و وضعیت رفتار در مسیر عمل آدمی معتقدند. بزهكاری نیز در غالب نظریه های روان شناسی اجتماعی معلول كنش متقابل میان فرد و زمینه اجتماعی یا میان عامل رفتار و وضعیت رفتار در نظر گرفته شده و كژرفتاری بعنوان یك فراگرد واحد به شمار آمده است. نتیجتاً وندالیسم چون هر رفتار نابهنجار از یك سلسله مسیرهای مختلف می گذرد و تكوین پیدا می كند. بدین معنی كه كاملاً از پیش تعیین نمی شود، بلكه غالباً از یك سلسله برخوردهای خاص میان عامل رفتار و وضعیت رفتار بوجود می آید. از این رو می توان به این گفته ایان تایلور استناد داشت كه از «نظرگاه روان شناسی اجتماعی ماهیت و سرشت فراگرد كژرفتاری به عنوان یك مجموعه بهم بسته نیازمند بررسی عوامل اجتماعی و روانی تواماً و در ارتباط با یكدیگر است و به اعتبار این اصل روان شناسی اجتماعی كه انسان هم سازنده جامعه است و هم زیر نفوذ و تأثیر فرآورده های خود می باشد یك فراگرد دیالكتیك را بین انسان و جامعه بوجود می آورد كه می باید در تمام مراحل كژرفتاری در نظر آید» (محسنی تبریزی، 1370: 70).





فصل اول





كلیـات

در این فصل ابتداء به وجه تسمیه واژه وندالیسم، تاریخچه، مفهوم و تعریف آن در ادبیات آسیب شناسی اجتماعی و جامعه شناسی انحرافات پرداخته می شود. سپس مفاهیم كلیدی مرتبط با موضوع وندالیسم نظیر آسیب اجتماعی، آسیب شناسی اجتماعی، كجروی، انحراف، بزهكاری و نظایر آن تبیین گردیده و وندالیسم بمثابه آسیب اجتماعی، بزه یا كجروی اجتماعی و نیز بعنوان یك مسئله اجتماعی مطرح می شود. بالاخره با توجه به تیپولوژی كجروهای اجتماعی و براساس طبقه بندی های انواع جرائم وانحرافات وبزه كاری در طبقه بندی انواع جرائم و نابهنجاریها جایگاه وندالیسم مشخص و تعیین می گردد.

تاریخچه و وجه تسمیه واژه وندالیسم

وندالیسم مشتق از واژه وندال است. وندال نام قومی از اقوام ژرمن ـ اسلاو به شمار می رفت كه در قرن پنجم میلادی در سزمین های واقع در میان دو رودخانه اودر و ویستول زندگی می كردند. آنان مردمانی جنگجو، خونخوار و مهاجم بودند كه به كرات به نواحی و سرزمین های اطراف قملرو خود تخطی و تجاوز كرده به تخریب و تاراج مناطق و آبادی های متصرفه می پرداختند روحیه ویرانگرانه قوم وندال سبب گردیده است كه در مباحث آسیب شناسی كلیه رفتارهای بزهكارانه ای كه به منظور تخریب آگاهانه اموال، اشیاء و متعلقات عمومی و نیز تخریب و نابودی آثار هنری و دشمنی با علم و صنعت و آثار تمدن صورت می گیرد به گونه ای به وندالیسم منتسب گردد.

پاتریس ژانورن در وجه تسمیه واژه و تاریخچه وندالیسم می نویسد:

«روزگاری در سرزمین های واقع در میان دو رودخانه بزرگ اودر و ویستول قومی بنام وندال زندگی می كرد. در عهد سلطنت یكی از پادشاهان این قوم به نام ژانسریك یا گنسریك كه از 428 تا 477 میلادی سلطنت می كرده است، وندال ها كه پیشتر سرزمین های گل (فرانسه امروز) و اسپانیا را به تصرف خود درآورده بودند به متصرفات روم در آفریقا حمله كرده كارتاژ را گرفته و بر مدیترانه مستولی گردیدند. آنان بر سر راه خود از آبادی و آبادانی هر چه دیدند نابود و تاراج كرده چیزی برجای باقی ننهادند. همین شهرت تاریخی سبب شده است كه امروزه وندالیسم را به معنی ویرانگری، وحشیگری و خرابكاری به كار برند» (پاتریس ژانورن، 1367: 28).

مفهوم و تعریف

در اغلب تعاریف ارایه شده در باب مفهوم وندالیسم در مباحث انحرافات و آسیب های اجتماعی، محققین و صاحب نظران از آن به عنوان رفتار معطوف به تخریب و خرابكاری اموال، تأسیسات و متعلقات عمومی نام برده اند.

پاتریس ژانورن (همان، ص 28) آن را «نوعی روحیه بیمارگونه» تعریف می كند «كه به تخریب تأسیسات عمومی نظیر تلفن های عمومی، صندلی اتوبوس های شهری، مترو و ترن های مسافربری و باجه های پست و تلگراف و نظایر آن تمایل دارد».

وندالیسم، در این معنی، از بلاهای جوامع امروزی است كه در گذشته دیده نشده است. «وندال های كهن »، در هجوم های وحشیانه خود، چیزی را ویران می كردند كه خود نساخته بودند، اما «وندان های مدرن »، چیزی را نابود می سازند كه از آن جامعه خودشان است.

از اینرو ژانورن ازوندالیسم بعنوان نوعی بیماری جهانی خرابكاری در قرن حاضر و عصر مدرن و بمثابه پدیده ای جهانی نام می برد و آن را بگونه ای مجاز به تخریب آثار هنری، دشمنی با علم و صنعت و آثار تمدن اطلاق می كند. بهمین علت است كه اغلب روحیه ای را كه تمایل به نابودی آثار هنری، تخریب اموال عمومی و همه چیزهای زیبای دیگر را دارد روحیه ویرانگر یا متمایل به خرابكاری (وندالیسم ) می خوانند.

مییر و كلینارد (1975) در تعریف وندالیسم متذكر می شوند كه :

«وندالیسم عبارت است از تخریب ارادی اموال و متعلقات عمومی به صورتی مداوم و مكرر»(ص 208).

«... مدارس هدف نخستین وندال هاست. آنان شیشه كلاس ها را می شكنند، اشیاء منقول، وسایل آموزشی و لوازم التحریر مدرسه را تخریب می كنند یا به سرقت می برند. كتابخانه ها اعم از كتابخانه های محیط های آموزشی و یا كتابخانه های عمومی به نحو گسترده و وسیعی تحت تاراج وندال ها و تخریب و تهاجم آنها قرار دارند. صفحاتی از كتاب ها با عناوین و موضوعات مختلف بریده یا كنده می شوند. در مواردی كل كتاب مورد تخریب و آسیب قرار می گیرد. علاوه بر مدارس كلیه تأسیسات، اموال، متعلقات و اماكن و وسایل عمومی نظیر وسایل حمل و نقل عمومی، وسایل ارتباطی، علائم ترافیك، پل ها، جاده ها، پارك ها، سینماها و تئاترها، بیمارستان ها، ترمینال های مسافربری، گالری ها و موزه ها، گورستان ها، عبادتگاه ها، هتل ها، خوابگاه ها و نظایر آن به وفور و كراراً در معرض تخریب و آماج یورش خصمانه وندال ها قرار دارند» (Meier and Clinard, 1975:208).

وندالیسم در همه جا بیداد می كند. تقریباً همه شاهد عوارض آن بوده اند. آثار وندالیسم را روی در و دیوارهای شهرها، ترن ها، سینماها، آسانسورها، پارك های عمومی، كیوسك های تلفن و به شكلی وسیع در مدارس می بینیم. همه روزه شاهد شیشه های شكسته كیوسك های تلفن و صندوق های پست تخریب شده هستیم. مسافران ترن ها، در تیررس سنگ هایی قرار می گیرند كه وندال های نوجوانان به طرف شیشه واگن ها پرتاب می كنند.

از دیگر مظاهر وندالیسم، نوشتن و حكاكی بر روی دیوارهای مؤسسه های عمومی، روی صندلی های اتوبوس های شهری و نوشتن انواع یادگاری ها بر دیوارها و ستون های مكان های باستانی و آثار تاریخی است.

جوانانی كه وسایل پارك ها یا زمین های بازی را تخریب می كنند و علائم و نشانه های جاده ها و درخت ها و فواره ها را از بین می برند، تا آنجا پیش می روند كه گاهی ابزار و وسایل مورد نیاز عمومی نظیر تلفن عمومی و توالت های عمومی را تخریب و غیرقابل استفاده می سازند.

اتومبیل داران، بخصوص آنهایی كه اتومبیل گران قیمت دارند، دائماً شكایت می كنند كه بدنه ماشین آنها آسیب می بیند و یا لاستیك چرخ هایشان پنجر می شود و گاهی شیشه ها و آیینه های اتومبیل شكسته می شود.

از اینرو مییر و كلینارد وندالیسم را بعنوان نوعی تخریب ارادی اموال به صورتی تكرار شونده، مستمر و با انگیزه های خاص تعریف كرده اند. بنظر آنان در عمل غیرممكن است كه بتوان وسعت یا هزینه وندالیسم را در جامعه امروز برآورد كرد. مدارس، هدف درجه اول وندالیسم است. در یك ارزیابی كه بوسیله كمیته سنای آمریكا در سال 1975 انجام شده است، برای مدارس، حدود 500 میلیون دلار هزینه، فقط در نتیجه وندالیسم برآورد شده است (همان، صص 210ـ208).

به نقل از گزارش راه آهن، در اغلب ایالات آمریكا راه بندهای خط آهن مورد تخریب وندال ها قرار می گیرد. در مواردی كلیدها و ریل ها دستكاری و تخریب می شوند، بطوریكه شركت های خط آهن در ایالت هایی از پلیس راه و پاترول های جاده جهت حفاظت و كنترل اموال راه آهن تقاضای كمك و همكاری نموده اند. در گزارش راه آهن همچنین به برداشتن علائم و تابلوهای راهنمای لوكوموتیو رانان و نیز علائم راهنمایی و رانندگی در بزرگراهها و جاده های ایالات متحده آمریكا اشاره شده است كه این خود تهدیدی برای سلامتی مسافران و خطراتی برای ایمنی آنان به شمار می آید (همان، صث 211).

 مییر و كلینارد (209:1975) متذكر شده اند كه اماكن خصوصاً خانه های خالی و مساكن بدون متصدی، مكان های جاذبی برای وندال ها محسوب می شوند. بنظر می رسد آنها از تخریب، شكستن و ایجاد بی نظمی و اختلال در وسایل، ابزار و تأسیسات عمومی ابراز مسرت و رضایت نموده و از ریختن حتی سس گوجه فرنگی (كچاپ )، سس خردل و انواع نوشیدنی ها بر روی مبلمان، موكت ها و فرش های اماكن و تأسیسات عمومی، پاشیدن رنگ بر روی دیوارها، نرده ها، تابلوی اعلانات و علائم راهنمایی و رانندگی و شیشه مغازه ها و نیز پاره كردن صندلی سینماها، اتوبوس ها و قطارهای شهری به شدت لذت برده و آن را نوعی تخلیه روانی و فرو نشاندن خشم و یا تشفی و ارضاء یك نیاز یا خواسته درونی می دانند. این ها حوادث و اتفاقاتی روتین و روزمره ای هستند كه در مناطق شهری خصوصاً در شهرهای بزرگ و پرجمعیت بسیاری از جوامع به وقوع می پیوندد و میلیون ها دلار هزینه را جهت تعمیر و یا تعویض تأسیسات، وسایل و ابزار و متعلقات تخریب شده و یا منهدم شده تحمیل جامعه و مالیات دهندگان می كند.
 
[تصویر:  paygah-1.gif]
پاسخ


موضوعات مرتبط با این موضوع...
موضوع نویسنده پاسخ بازدید آخرین ارسال
  بررسی انگیزه های مؤثر بر وندالیسم (با تکیه بر سنگ پرانی به قطارهای مسافربری) MEARAJ 0 4,600 11-20-2013، 09:44 PM
آخرین ارسال: MEARAJ
  بررسی علل و عوامل بروز وندالیسم MEARAJ 0 6,327 11-15-2013، 06:36 AM
آخرین ارسال: MEARAJ
  وندالیسم به مفهوم یك آسیب اجتماعی MEARAJ 0 4,728 11-15-2013، 06:34 AM
آخرین ارسال: MEARAJ
  وندالیسم: مبانی روان‌شناسی اجتماعی, جامعه‌شناسی و روان‌شناسی رفتار وندالیستی در ... MEARAJ 0 6,997 11-15-2013، 06:32 AM
آخرین ارسال: MEARAJ
  وندالیسم، آشوب اجتماعی خاموش! MEARAJ 0 4,525 11-15-2013، 06:31 AM
آخرین ارسال: MEARAJ
  وندالیسم MEARAJ 0 7,166 11-15-2013، 06:30 AM
آخرین ارسال: MEARAJ
  وندالیسم چیست؟ MEARAJ 0 3,207 11-15-2013، 06:29 AM
آخرین ارسال: MEARAJ
  وندالیسم MEARAJ 0 6,848 11-15-2013، 06:28 AM
آخرین ارسال: MEARAJ
  توصیف جامعه شناختی عوامل موثر بر وندالیسم و اوباشگری در ورزش فوتبال MEARAJ 0 2,958 11-14-2013، 07:35 PM
آخرین ارسال: MEARAJ
  بررسی عوامل اجتماعی مؤثر بر گرایش به وندالیسم(خرابکاری) در بین دانش آموزان دبیرستانی MEARAJ 0 2,629 11-14-2013، 07:34 PM
آخرین ارسال: MEARAJ

پرش به انجمن:


کاربرانِ درحال بازدید از این موضوع: 1 مهمان

درباره ما: وبسایت مددکاران اجتماعی ایرانیان در مورخ ۹۲/۱/۱، به منظور ایجاد مرکزی برای دسترسی و هم افزایی فعالیت های علمی و پژوهشی در حوزه های مختلف مددکاری اجتماعی با اهداف ذیل آغاز به کار نموده است: ۱- ایجاد بانک اطلاعات جامع و روزآمد مقالات، با دسترسی آسان، رویه یکسان و رفع محدودیت های شکلی، زمانی و سازمانی موجود ۲- معرفی متخصصین، پژوهشگران و اساتید در حوزه های تخصصی مددکاری اجتماعی جهت تقویت حقوق معنوی ۳- فراهم نمودن بستری برای جریان سازی و مدیریت محتوای مددکاری اجتماعی جهت جلوگیری از تضییع منابع مادی و معنوی جامعه مددکاران اجتماعی ایران، در روندهای تکراری و کلیشه ای کنونی ۴- ایجاد زمینه مساعد برای بومی سازی مددکاری اجتماعی در کشور ۵- گسترش پایگاه های مجازی در حوزه مددکاری اجتماعی ایران